درمان پرتغالی اعتياد؛ چگونه كشور پرتغال مشکل خود را با اعتياد حل كرده است؟

درمان پرتغالی اعتياد؛  چگونه كشور پرتغال مشکل خود را با اعتياد حل كرده است؟

کمپ ترک اعتیاد فرمانیه: مدل کشور پرتغال برای ترک اعتیاد

تغییر یک رویکرد جرم انگارانه به یک رویكرد بهداشت عمومی

كشور پرتغال با توجه كردن به سلامت عمومی به جای برخورد قضايی و جرم انگارانه و زندانی كردن معتادان اپیدمی مصرف مواد مخدر در كشورش را متوقف نموده است. لازم به ذكر است روانشناسان نقش کلیدی در این تغییر چشمگیر داشته اند.

كشور پرتغال در حال حاضر کمترین میزان مرگ و میر مربوط به مواد مخدر در اروپای غربی را داراست و مرگ و میر مربوط به مصرف مواد مخدر در کشور پرتغال معادل یک پنجم آمار مرگ و میر در ایالات متحده آمریكا است.

پرتغال در دهه 1990 همانند وضعیت امروز ایالات متحده در معرض اپیدمی مهمی قرار گرفت که چنان شدید بود که لیسبون به عنوان "منبع هروئین" اروپا شناخته شد. اما به لطف یک قانون نوآورانه که در سال 2001 به اجرا گذاشته شد، پرتغال بحرانی را كه با آن روبرو شده بود را با حمایت روانشناسان و دیگر متخصصان مراقبت های بهداشتی پشت سر گذاشت. این قانون نگاه و برخورد مجرمانه به استفاده و همراه داشتن مواد مخدر برای استفاده شخصی را متوقف كرد. (خرید و فروش مواد مخدر در کشور پرتغال جرم است و معامله گران مواد هنوز به زندان می روند).

کشور پرتغال به جای مواجه شدن با مصرف مواد مخدر به وسیله زندانی كردن و تشكیل و پرونده های  مجرمانه و قضایی، مصرف كنندگانی که توسط پلیس دستگیر می شوند را در یك کمیسیون محلی سه نفره متشکل از وکیل و برخی با ترکیب از یک پزشک، روانشناس، مددكار اجتماعی یا سایر متخصصان مراقبت های بهداشتی با متخصصین در حوزه ی اعتیاد به مواد مخدر حاضر می كنند و این کمیسیون ارزیابی می کند که آیا فرد معتاد است و نیاز به درمان دارد یا نه؟

برخی افراد ممکن است هشدار یا جریمه دریافت کنند. با این وجود، کمیسیون می تواند برای تعلیق اجرای این مجازات ها به مدت شش ماه در صورتی که فرد با درمان اعتیاد خود موافقت کند تصمیم بگیرد. در یک جلسه كمیسیون ارزیابی، مصاحبه انگیزشی یا مداخله ای صورت می پذیرد كه الگوی استفاده از مواد مخدر فردِ معتاد را  هدف قرار می دهد. اگر این اتفاق افتاد و فرد قبل از کمیسیون مجدد در طول شش ماه بازگشت به مصرف نداشت، پرونده او بسته می شود.

تغییر یک رویکرد جرم انگارانه به یک رویكرد بهداشت عمومی یا به اصطلاح (مدل  پرتغالی) نتایج قابل توجهی به همراه داشته است. براساس تحلیل نیویورک تایمز، تعداد مصرف كنندگان هروئین در پرتغال از حدود 100 هزار نفر قبل از اجرای این قانون تا امروز 25 هزار نفر کاهش یافته است. پرتغال در حال حاضر داری کمترین میزان مرگ و میر مربوط به مواد مخدر در اروپای غربی است و مرگ و میر های مربوط به مصرف مواد در این كشور یک دهم انگلیس و یک پنجم ایالات متحده است. همچنین تعداد موارد تشخیص اچ آی وی ناشی از مصرف تزریق مواد مخدر بیش از 90 درصد کاهش یافته است.

نمایندگان کشورهای ایالات متحده و دیگر کشورها از جمله آماندا کلینتون دکترای علمی ومدیر ارشد امور بین الملل APA (انجمن روانشناسان آمریكا) به طور مرتب از این طرح دیدار می کنند تا این مدل درمانی را بررسی و حمایت كنند.

پرفسور فرانسیسكو میراندا رودریگز رئیس انجمن روانشناسان پرتغال میگوید: "تا زمانی كه معتادان از دستگیری و رفتن به زندان می ترسند شما نمی توانید به آنها كمك کنید." اگر معتادان مشکلاتشان را پنهان نکنند، ممکن است بشود یک برنامه بهداشتی موثر با تاکید بر کاهش آسیب با رویكرد روانشناختی برای آنها اتخاذ كرد.

دمینگوس دران رئیس بخش امور اداری و ارتباطات دولتی پرتغال در رابطه با این برنامه عنوان می كند: این مدل پرتغالی در چهارچوب انسانی قرار دارد و افراد معتاد را همانند افراد مبتلا به بیماری های دیگر می بینند. او می گوید: "با انجام این کار، می توانید شخص را در چارچوب مداخلات بهداشتی قرار دهید، نه مداخلات قضایی".

هنگامی که یک کمیته التقاطی فرد را به درمان می فرستد، از این فرد به طور معمول در شبكه بهداشت ملی کشور مراقبت می شود و این سیستم یک درمان سرپایی را ارائه می دهد که به نیازهای جسمی، روحی و اجتماعی فرد پاسخ می دهد. تیم درمان با یک پزشک یا روانشناس، تمام خدمات را در یک سایت فراهم می کند تا دسترسی به مراقبت را افزایش دهد.

"دران" می گوید: "ما کلینیک های متادون نداریم. ما متادون را در تمامی مراکز بهداشت عمومی در  چارچوب یک مدل یکپارچه در دسترس معتادان قرار می دهیم". اما برای کسانی که آماده نیستند و یا نمیخواهند به دنبال درمان باشند، تاکید ما بر کاهش آسیب است. و این به این معنا است که روانشناسان اغلب اتاقهای خود خارج می شوند و به خیابان ها می روند تا به مصرف کنندگان مواد مخدر که به آن نیاز دارند خدمات مراقبتی و بهداشت روانی و خدمات درمانی ارائه کنند.

به عنوان مثال، ریتا لوپز، روانشناسی است كه با سازمان غیر دولتی به نام Crescer، روزهای خود را در یکی از مسیرهایی که در لیسبون قرار دارد، می گذراند. علاوه بر روانشناسان، تیم های سیار شامل پرستار، پزشک و مددكاران اجتماعی نیز از معتادان حمایت میكنند و آنها خدمات مورد نیازشان را ارائه می دهند.

از جمله ی این خدمات جمع آوری سرنگهای آلوده در اختیار قرار دادن سرنگ های تمیز برای معتادان تزریقی و راهنمایی كردن افراد آسیب پذیر برای استفاده از پناهگاه ها، بیمارستان ها و مراکز درمانی است.

لوپزمی گوید:"اشكالی ندارد اگر آنها نمی خواهند مصرف مواد مخدر را متوقف کنند. اگر هم آنها می خواهند، ما به آنها کمک می کنیم".  او توضیح می دهد که واحدهای سیار یک پل ارتباطی بین معتادان و درمان است. هدف اصلی ایجاد رابطه با مصرف کنندگان مواد مخدر است چون شما "بدون یک رابطه،نمی توانید هیچ کاری انجام دهید. ابتدا با معتادان رابطه ایجاد می کنیم، سپس به آنها کمک می کنیم".

روانشناسان دیگر نیز برنامه های کاهش آسیب را هماهنگ می کنند. برای مثال، هوگو آمارال فاریا یک برنامه ی متادون همراه را با یک سازمان مردم نهاد به نام انجمن (آرس دو پینال) در لیسبون مدیریت می کند.

متخصص یا یک پزشک با معتادان مشاوره می کند و مسئولیت تجویز دارو را عهده دار است، و یک پرستار و دو تکنسین روانشناسی حرفه ای و یا كارشناسان تجربی که آموزش های لازم را در زمینه موضوعاتی نظیر مصرف مواد مخدر و تزریق سالم را از قبل دیده اند خدمات روانشناختی و حمایتی مورد نیاز معتادان را ارائه می دهند.

واحدهای سیار در هر روز از پنج نقطه در لیسبون بازدید می کنند. برنامه خدماتی اعضای تیم سیار شامل رسیدگی به بیماری های عفونی، ارائه ی سرنگ، ارائه کاندوم و توزیع متادون، همراه با دارو برای درمان اختلالات روانی، HIV و هپاتیت است.

فاریا و دیگر روانشناسان و فعالان اجتماعی حداقل یک بار در هفته به تیم های سیار می پیوندند تا معتادانی که نمی توانند یا نمی خواهند وارد برنامه های حمایتی انجمن آرس دو پینال شوند را بررسی كنند.

هر یک از روانشناسان و مددكاران اجتماعی مسئول حدود 100 بیمار هستند که ممکن است برای پیدا کردن محل زندگی و یا ارجاع به یک برنامه درمان اختلال مصرف مواد نیاز به كمك و حمایت داشته باشند.

 

هوگو آمارل فاریا می گوید: "این فقط درمان جسمی نیست بلکه حمایت روان شناختی است. هدف این است که افراد را تقویت کنیم و به آنها در دستیابی به خودمختاری كمك كنیم، این بدان معناست که به کسی کمک کنید که یک کارت شناسایی برای به پیوستن دوباره به جامعه داشته باشد و یا بتواند به بیمارستان برود و برای درمان اچ آی وی مثبت خود درمان بگیرد".

این انجمن همچنین به شرکت کنندگان دسترسی به ارزیابی منظم پزشکی و روانشناختی، آگاهی بیشتر از وضعیت سلامتی و دسترسی به خدمات اجتماعی و حمایتهای دیگر ارائه می دهد.

 او می گوید:  برای مثال، هنگامی که این برنامه آغاز شد، 55 درصد از مراجعین و خدمات جویان این انجمن H.i.Vمثبت بودند اما  امروزه فقط 13 درصد از مراجعین و خدمات جویان H.I.Vمثبت هستند.

 

در حال حاضر  انجمن روانشناسان پرتغال یک سری از آموزش ها را راه اندازی كرده اند تا روانشناسان پرتغالی شاغل در هر دو سیستم  دولتی بهداشت ملی و بخش خصوصی بتوانند در جلوگیری و درمان اعتیاد به مواد مخدر نقش داشته باشند. این اقدامات در ابتدا بر روی وابستگی به مواد مخدر به طور کلی تمرکز می کنند و سپس در مسائل مرتبط با اعتیاد به، الکل و مواد دیگر نیز اقدامات لازم را انجام می دهد.

رودریگز می گوید: هدف این است که تاثیر مدل پرتغالی را فراتر از مصرف كنندگان حرفه ای مواد ببریم و همچنین این مدل را از شهرهای بزرگ لیسبون و پورتو به شهرهای كوچك دیگر گسترش دهیم در همین راستا در ماه اکتبر، با برنامه ریزی اولیه، قرار است جلسات آنلاین حمایتی و مراقبتی برای معتادان سراسر کشور  پرتغال را پوشش دهد.

او می گوید: "این راه ما برای گسترش یک مدل نتیجه بخش است".

 

گردآوری و نگارش:

سعیدامدادی روانشناس و درمانگر اعتیاد عضو  A.P.A

منبع مطلب:

انجمن روانشناسان آمریكا A.P.A