کمپ ترک اعتیاد فرمانیه: علل و عوامل به وجود آورنده‌ی اعتیاد

کمپ ترک اعتیاد فرمانیه: علل و عوامل به وجود آورنده‌ی اعتیاد
طبق اطلاعات جمع آوری شده توسط کمپ ترک اعتیاد فرمانیه در بسیاری از جوامع کنونی، اعتیاد به اشکال گوناگونی بروز کرده است. تاکنون اعتیاد به مواد مخدر، یکی از مشکلات بزرگ بهداشتی بوده، ولی امروزه اعتیاد به قمار، مسائل جنسی و اینترنت نیز به لیست مشکلات بهداشتی اضافه شده است. بسیاری از عوامل دست به دست یکدیگر داده و فرد را به سمت اعتیاد سوق می‌دهند. اگر علت اعتیاد را فقر بدانیم، معتادان متمول را نادیده گرفته‌ایم و اگر بی سوادی را مطرح کنیم، قشر معتادان تحصیل کرده را نادیده گرفته‌ایم. پس نمی‌توان فقط یک عامل را علت ایجاد اعتیاد دانست. در حقیقت، امروزه اعتقاد بر این است که اعتیاد معلول مجموعه‌ای از مشکلات جسمی، روانی و اجتماعی است. پس به یاد بسپاریم که هیچ کس از اعتیاد در امان نیست.
 

عوامل فردی

اگر همه‌ی عوامل به وجود آورنده‌ی اعتیاد مهیا باشد، باز هم در نهایت این خود فرد است که برای مصرف یا عدم مصرف مواد تصمیم می‌گیرد. پس پیش از هر چیز باید توانایی‌های فردی را تقویت کرد تا شخص در مواقع خطر، بتواند خود را از چنگال اعتیاد دور سازد. در بین عوامل فردی حفاظت کننده، می‌توان از مهارت‌های زندگی یاد کرد. مهارت‌های زندگی طیف وسیعی از توانایی‌های فردی هستند که مسلح شدن به هر یک از آنها شخص را در مراحل مختلف زندگی یاری خواهد داد تا با قدرت بیشتری در برابر مشکلات و مسایل مقاومت کند. این مهارت‌ها عبارتند از: مهارت حل مساله و رفع مشکل، قدرت تصمیم گیری، توانایی «نه» گفتن، هنر دوستیابی و... مطمئن باشید که اگر امروز این مهارت‌ها را به فرزندان خود نیاموزیم، فردا در غیاب ما، در مقابل اصرار دوستان، یا هر عامل محرک دیگر، قدرت لازم برای مقاومت را نخواهند داشت.
 

فشارهای روحی و بیماری‌های روانی

در حال حاضر ارتباط میان اعتیاد و بعضی از بیماری‌های روانی مشخص شده است. به طور مثال فردی که از بیماری افسردگی شدید رنج می‌برد یا شخصی که رفتار ضد اجتماعی دارد، مشخصا در معرض خطر اعتیاد است.
عدم توجه به رفع فشارهای عصبی یا روحی، منجر به انباشته شدن احساس اضطراب و نگرانی دایمی در فرد می‌شود. با بروز این حالت، زمینه‌ی استفاده از مواد اعتیاد آور برای فرد به وجود می‌آید و این یعنی شروع اعتیاد! بنابراین با تشخیص بموقع فشارهای روحی یا بیماری‌های روانی و درمان آنها می‌توان از احتمال آلودگی به مواد مخدر به میزان قابل توجهی کاست.
 

سن بحرانی

چرا برخی از والدین از فرزندانشان در سنین کودکی با دقت بسیار پرستاری می‌کنند ولی در سنین پر خطر 16 تا 24 سالگی آن‌ها را در جامعه، بی دفاع رها کرده و تصور می‌کنند که آنها رشد کافی یافته و از هر گونه خطری بدورند؟!
 
عوامل فردی در به وجود آمدن اعتیاد

مشاغل سخت

طبق تحقیقات مرکز ترک اعتیاد ( مردن ترین کمپ ترک اعتیاد ) مشاغل نیازمند به انرژی زیاد، مانند کارهای شبانه، نگهبانی به مدت زمان طولانی و رانندگی بین شهری، بیش از سایر شغل‌ها افراد را در معرض گرایش به مواد مخدر قرار می‌دهند.
 

شخصیت

بعد از تربیت خانواده، این شخصیت کودک است که آینده‌ی او را می‌سازد. اگر فررند شما ترسو، خجالتی، سرخورده یا بدون اعتماد به نفس باشد، احتمال گرایش او به اعتیاد نیز بیش تر خواهد شد. کنجکاوی و کسب لذت دو عامل عمده‌ی شروع اعتیاد در جوانان ایرانی است. تحقیقات مرکز ترک اعتیاد فرمانیه نشان داده است که جوان‌ها، عموما برای ارضای حس کنجکاوی خود، لذت جویی، تفریح و تفنن، مصرف مواد اعتیاد آور را تجربه می‌کنند.
 

عوامل خانوادگی

 

خانواده پر تنش

آمار افراد معتاد در خانواده‌های پر تنش که همیشه درگیر بحث و دعوا هستند، بیش تر از سایر خانواده‌هاست. این خانواده‌ها باید از میزان تنش موجود بکاهند و آگاهی خود را درباره ی اعتیاد بیش تر کنند و راه‌های پیشگیری از اعتیاد را نیز بشناسند.
 
وجود تنش‌های عاطفی در خانواده باعث محرومیت عاطفی م‌شود و محرومیت عاطفی از علل مهم گرایش فرد به اعتیاد محسوب می‌گردد. کشمکش‌های خانوادگی در بروز انواع اختلالات عاطفی سهم بسزایی دارند. در گزارشی از کانون اصلاح و تربیت مشهد نیز 84 درصد از بزهکاران به روابط معیوب خانوادگی اشاره کرده‌اند.
 

خانواده‌های بدسرپرست، بی سرپرست و تک سرپرست

در این خانواده‌ها به خاطر عدم وجود یکی از والدین یا عدم صلاحیت آنان در تربیت فرزندان، احتمال بروز اعتیاد افزایش می‌یابد.
 
 

ارتباط کم رنگ عاطفی

وجود پیوندها و ارتباطات عمیق خانوادگی در پیشگیری از اعتیاد نقش بسزایی دارد و هر قدر این روابط به سردی بگرایند، خطر اعتیاد در محیط خانواده نیز افزایش خواهد یافت.
 
 
 مطلب مرتبط: مرکز ترک اعتیاد VIP: مهارت‌ها و روش‌های امتناع از مصرف مواد اعتیاد آور
 

مهارت والدین در تربیت فرزندان

اگر والدین به مهارت‌های لازم در خصوص تربیت فرزندان خود تسلط نداشته باشند، هر گونه ضعف در تربیت، شکل گیری شخصیت آنان را دچار اختلال خواهد ساخت و این احتمال وجود دارد که روزی به مواد اعتیاد آور گرایش پیدا کنند. تربیت فرزندان بسیار وابسته، سرخورده و... هر کدام عواقب و خطرات بسیاری را به دنبال دارد.
 
متاسفانه شیوه‌ی فرزند پروری والدین متعلق به طبقه‌ی اجتماعی - اقتصادی پایین، سبب بروز مشکلات بیشتری در فرزندان این طبقه می‌شود. مطالعات مربوط به طبقه‌ی اجتماعی و شیوه‌ی فرزند پروری والدین نشان می‌دهند که والدین طبقه‌ی پایین بیشتر مستبد و مقتدر هستند. افراد طبقه‌ی اجتماعی پایین کودکان خود را محدودتر بار می‌آورند و برای فرزندان خود استقلال کمتری قایل اند. چنین شیوه‌ی پرورشی به فرزند می‌آموزد که به جای تعقل و تفکر در کارها، بی اختیار عمل کند، به جای طرح ریزی برای آینده به امور زود گذر بپردازد، به جای جست و جوی فعال برای کشف راه‌های مختلف انجام کار، تنها گله و شکایت نموده و بهانه بگیرد.
 
متاسفانه افراد طبقه‌ی پایین فاقد مکانیزم‌های مقابله‌ای کارآمد هستند. در چنین افرادی، صفاتی مانند احترام به خود و احساس اهمیت کمتر است و به همین خاطر معتقدند که تاثیر کمی بر جریان زندگی خود دارند!
 
البته باید اضافه کرد که علاوه بر فقر، رفاه اقتصادی زیاد هم می‌تواند نقش مهمی در ابتلا به اعتیاد بازی کند. فردی که نیازی به کار کردن و آمیزش‌های اجتماعی نمی‌بیند و هدف مهمی هم ندارد که در زندگی خود دنبال کند، به خاطر امکان زیادی که برای تفریح و نشست و برخاست در مجالس دوستانه و شبانه دارد، عوامل زمینه ساز اعتیاد نیز برای او به وجود خواهد آمد. در واقع چنین خانواده‌هایی با تامین بیش از اندازه‌ی نیازهای فرزندشان، امکان استقلال، مسئولیت پذیری و میل به کار را از او سلب کرده و او را انگل وار تربیت می‌کنند.
 

وجود فرد معتاد در خانواده

حضور فرد معتاد در خانواده خطر بزرگی به شمار می‌رود که تمام اعضای آن را تهدید می‌کند. وظیفه‌ی والدین این خانواده‌ها بسیار سنگین تر از سایرین است.
 

سهل انگاری در توجه به زنگ‌های خطر

مصرف سیگار یک زنگ خطر برای مصرف مواد مخدر است که در صورت سهل انگاری و عدم برخورد قاطع، زمینه‌ی اعتیاد را فراهم می سازد.
در مطالعه انجام شده از 7400 نوجوان درباره‌ی شیوه‌های فرزندپروری سوال شد. در این تحقیق که دامنه‌ی آن از تسلط کامل والدین تا رهبری کامل خود نوجوان بود، هفت نوع والدین مشخص گردیدند که عبارت بودند از مستبد، مقتدر، آزاد منش، تساوی خواه، اجازه دهنده، سهل انگار و غفلت کننده. هنگامی که از نوجوانان خواسته شد تا به احساس خود از ناخواسته بودن پاسخ گویند، درصد بیش تری از نواجوانان به خانواده‌های مستبد، سهل انگار و غفلت کننده پاسخ مثبت دادند.
 

عدم گفت و گو پیرامون اعتیاد در خانواده

متاسفانه برخی خانواده‌ها برای جلوگیری از تحریک حس کنجکاوی در فرزندان خود، از مطرح کردن مسایل و ارائه‌ی اطلاعات صحیح به آنها خودداری می‌کنند. فراموش نکنید که اگر شما اطلاعات صحیح را به فرزندان خود ندهید، ممکن است اطلاعات غلط را از دوستان خود کسب کنند!
 

برخی والدین، شنونده‌ی خوبی نیستند

این امر باعث می‌شود تا فرزندان، حرف‌های خود را به دیگران بزنند، در نتیجه توصیه‌های آن‌ها را به راهنمایی‌های والدین خود ترجیح دهند. اگر والدین الگوی صحیحی نباشند، فرزندان رفتار صحیح را نخواهند آموخت. ما والدین وظیفه داریم که خطرات مصرف مواد و راه‌های پیشگیری از اعتیاد را بشناسیم و آن‌ها را به جوانان خود هم بیاموزیم.
 

باورهای نادرست اجتماعی

متاسفانه برخی از اقوام، مصرف مواد مخدر را ناپسند نمی‌دانند، و در نتیجه گرایش به مصرف مواد در میان آن‌ها بیشتر است.
 

ضعف فرهنگ مشاوره

همانطور که قبلا ذکر شد، فشارهای روحی و مشکلات حل نشده، باعث بالا رفتن اضطراب و نگرانی‌های شدید در فرد می‌شود. تا زمانی که شخص مشکل خود را حل نکرده است، میزان اضطراب و تشویش درونی در او بالا می‌رود. حال وقتی فرد خود نمی‌تواند مشکلش را حل نماید، بهتر است از افراد متخصص و متبحر در این زمینه کمک بگیرد. ولی متاسفانه هنوز مشاوره، جایگاه واقعی خود را در زندگی فردی و اجتماعی ما پیدا نکرده است. در نتیجه مشکلات روحی-روانی که در ابتدا به راحتی قابل درمان است، رفته رفته تبدیل به معضلات بزرگی می‌شوند که درمان آن‌ها بسیار مشکل و پیچیده خواهد شد.
 
 
مرکز ترک اعتیاد خصوصی فرمانیه: تجویز اشتباه و بی رویه دارو، دلیل اعتیاد بسیاری از افراد

 

امکانات تفریحی، فرهنگی، هنری و ورزشی

برای آن که نوجوانان و جوانان را از مواد مخدر دور سازیم، باید به فکر برنامه‌های جایگزین باشیم. اکثر جوان‌ها به اقتضای سن و سال شان، کارهای پر هیجان و خطرناک را دوست دارند. اگر والدین روحیه‌ی جوانان خود را درک نکنند و آنان را دایما به ماندن در منزل وادار کنند، احتمال گرایش به مواد مخدر را در آن‌ها افزایش می‌دهند. با فراهم ساختن امکانات تفریحی برای فرزندان خود می‌توان آن‌ها را از گرایش به مصرف مواد مخدر دور ساخت. برنامه ریزی صحیح در خانواده که منطبق بر نیازهای معقول و منطقی جوانان باشد، از گرایش آن‌ها به مواد مخدر جلوگیری خواهد کرد. بهره برداری بهینه از سینماها، فرهنگسراها، کتابخانه‌ها، همچنین برگزاری مسابقات ورزشی، فرهنگی و هنری منطبق با نیازهای جوانان، بخش عظیمی از اوقات فراغت آنان را به خود اختصاص داده و بسیار موثر خواهد بود. تشویق نوجوانان به فعالیت های سالم و خلاق را نباید از یاد برد.