کمپ ترک اعتیاد خصوصی فرمانیه: تاثیر سبک فرزندپروری بر اعتیاد

کمپ ترک اعتیاد خصوصی فرمانیه: تاثیر سبک فرزندپروری بر اعتیاد

سبک های فرزند پروری و برقراری ارتباط

 

اگرچه، تمامی افرادی که اعتیاد دارند نوجوان نیستند و حتی قشر زیادی از این افراد خود، خانواده‌ای دارند و والد محسوب می‌شوند. اما در این مقاله از کمپ ترک اعتیاد فرمانیه در مورد برقراری ارتباط با یک نوجوان یا جوان و سبک‌های فرزندپروری والدین صحبت می‌کنیم و تاثیر سبک فرزندپروری در احتمال روی آوردن فرزندان به بیماری اعتیاد را بررسی می‌کنیم.

 

روابط فرزندان و والدین، و ایجاد خود مختاری

 

والدین و فرزندانشان باید در دوران نوجوانی بتوانند روابط تازه‌ای با یکدیگر برقرار کنند. والدین باید بتوانند نیاز نوجوان به استقلال متناسب با سنش را بشناسند و آن را تشویق کنند. جوانان باید آزادی کافی داشته باشند تا بتوانند عقاید خود را به عنوان افرادی با نیازها و احساساتی مختص خود ابراز کنند و بتوانند تصمیماتی گرفته و مسئولیت عواقب این تصمیمات را به عهده بگیرند. وقتی والدین، نوجوان خود را هنوز بچه کوچک مان یا پسر کوچولوی خود می‌دانند و مثل بچه با او رفتار می کنند سبب می‌شوند که نوجوان بعدها سرکشی کند یا بیش از حد وابسته شود.

 البته نوجوان به راهنمایی و حمایت والدین به خصوص در دوران اولیه نوجوانی احتیاج دارند. نیاز به وابستگی غالبا همراه با نیاز به استقلال بیش‌تر ادامه می‌یابد. برخلاف نظر بعضی نظریه پردازان ایجاد خود مختاری متناسب با سن مستلزم آن نیست که نوجوان پیوندهای خانوادگی را از هم بگسلد.

در شرایط مطلوب رشد خود مختاری متناسب با سن، فرایندی دو جانبه است، بدان معنا که جدایی، فردیت یافتگی، خودکاوی و ادامه پیوند خانوادگی، تشویق و حمایت دو جانبه را به همراه دارد.

 همچنان که نوجوان رشد می‌کند از مرحله اطاعت و پذیرفتن اقتدار یک جانبه والدین به سمت تبادلات مبتنی بر همکاری تغییر می‌کند.

 هر چند که والدین گاهی به اقتدار یک جانبه ادامه می‌دهند، به خصوص در زمینه‌هایی مثل تکالیف مدرسه، ولی در سایر موارد مثل مسائل و نگرانی‌های شخصی، حکم راهنمایانی را دارند که مایلند حرف‌های فرزندان را بشنوند و بفهمند (ماسن، 1384)

در این قسمت قصد داریم شما را با انواع سبک‌های فرزندپروری که والدین در ارتباط با فرزندان خود به کار می‌گیرند آشنا کنیم.

سبک های فرزندپروری یا شیوه‌های رفتاری والدین مربوط به سن خاصی نیست و والدین می‌توانند آن را در ارتباط با کودک، نوجوان و جوان خود و حتی در روابط زناشویی به کار بگیرند.

وظیفه شما این است که شیوه رفتاری یا سبک فرزند پروری خود را شناسایی کنید، در نهایت به سمت سبک متناسب که شما را در جهت رسیدن به یک تیپ خانوادگی مناسب کمک می‌کند پیش بروید.

 

انواع سبک‌های فرزندپروری

 

انواع سبک فرزندپروری

 

 الف. والدین قاطع و اطمینان بخش

 

والدین قاطع و اطمینان بخش بر آزادی اراده و انضباط تاکید می‌کنند. رابطه کلامی و تبادل را تشویق می‌کنند و زمانی که از اقتدار خود به عنوان والدین استفاده می‌کنند و کودک را از چیزی منع می‌کنند یا از او انتظاراتی دارند برایش دلیل می‌آورند. توضیحات دختر 16 ساله‌ای در مورد والدین قاطع و اطمینان بخش خود مطلب را روشن‌تر می‌کند:

"  وقتی که والدینم را با والدین بچه های دیگر مقایسه می‌کنم، می‌بینم که یک خصوصیت خیلی خوب دارند و آن، این است که واقعا به حرف‌های من گوش می‌کنند. آنان تشخیص می‌دهند که بالاخره من باید برای خودم زندگی کنم. بسیاری اوقات وقتی که توضیح می‌دهم که چه می‌خواهم بکنم به حرف‌های من گوش می‌کنند.

گاهی عواقب آن را به من هشدار می‌دهند و به من می‌گویند که اگر اشتباه کردم باید با آن روبرو شوم. گاهی هم مرا نصیحت می‌کنند. گاهی هم صریح به من جواب منفی می‌دهند. ولی وقتی این کار را می‌کنند همیشه علتش را هم توضیح می‌دهند و به همین دلیل راحت‌تر می توانم مخالفت آنان را بپذیرم."

تحقیقات نشان می‌دهد که چنین والدینی به ایجاد اعتماد به نفس و عزت نفس، احساس مسئولیت، توانش اجتماعی، خودمختاری و رابطه نزدیک و مثبت با فرزندان کمک می‌کنند. و احتمال گرایش فرزندان این خانواده‌ها به سمت مواد مخدر و بیماری اعتیاد کمتر است.

 

ب. والدین خودکامه، مستبد و دیکتاتور

 

والدین مستبد، لزومی نمی‌بینند که برای دستوراتی که می‌دهند دلیلی بیاورند و به نظر آن‌ها اطاعت بی چون و چرا یک فضیلت است. بعضی از والدین از سر خشم چنین روشی را در پیش می‌گیرند و بعضی دیگر نمی‌خواهند دردسر توضیح دادن و بحث و گفت و گو را تقبل کنند. بعضی دیگر هم به دلیل این که می‌خواهند به نوجوان یاد بدهند که به "مراجع قدرت" احترام بگذارد این کار را انجام می دهند.

والدین خودکامه و مستبد

 

اشتباه این دسته از والدین در این است که ممکن است با این کار اختلاف را سرکوب کنند، ولی نمی‌توانند آن را از بین ببرند و در حقیقت بیش‌تر به خشم نوجوان دامن می زنند.

 

خصوصیات فرزندان خانواده‌های مستبد

 

نوجوانانی که والدین خودکامه دارند کم‌تر متکی به خود هستند و نمی‌توانند به تنهایی کاری انجام دهند یا از خود عقیده‌ای داشته باشند. شاید به این دلیل که به قدر کافی فرصت نداشته‌اند که عقاید خود را بیازمایند یا مستقلانه مسئولیت قبول کنند و هیچ کس هم آن قدر برای عقاید آنان ارزش قائل نبوده که به آن توجه نشان دهند.

در ضمن این نوجوانان اعتماد به نفس کم‌تر و استقلال و خلاقیت کم‌تری نیز دارند. ذهن کنجکاوی ندارند، از لحاظ رشد اخلاقی کم‌تر رشد یافته‌اند و در برخورد با مشکلات روزمره عملی، تحصیلی و ذهنی، انعطاف پذیری کم‌تری دارند و معمولا والدین خود را نامهربان و سهل انگار می‌دانند و معتقدند که انتظارات و تقاضاهایشان غیر منطقی و نادرست است.

 

ج. والدین سهل‌ گیر و بی بند و بار

 

والدینی که سهل گیر، بی اعتنا یا به حد افراط مساوات طلب هستند نیز نمی‌توانند آن طور که نوجوانان نیاز دارند، حامی آنان باشند. بعضی از والدین می‌گذارند که نوجوانان هرکاری که می‌خواهند بکنند. شاید به این دلیل که کاری به کار نوجوان ندارند یا این که اهمیتی نمی‌دهند.

بعضی دیگر از مسئولیت خود برداشت نادرستی دارند. از میان نوجوانان طبقه متوسط آن عده‌ای بیش‌تر مواد مخدر مصرف می‌کنند و سایر رفتارهای منحرف را دارند که والدین شان ظاهرا برای فردیت، آزادی، درک خود، آمادگی برای تغییر، بالا بردن توانایی انسان و مساوات طلبی در خانواده ارزش قائلند، ولی صرفا به این دلیل ادعای اعتقاد به ارزش‌ها را می‌کنند که از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند.

چنین والدینی فرزندان خود را به حال خود رها می‌کنند، بی آن که به آن‌ها سرمشقی از یک بزرگسال مسئول نشان دهند. علاوه بر این هر قدر هم که کودکان و نوجوانان علیه والدین اعتراض داشته باشند، واقعا میل برابری با آنان را ندارند. آن‌ها از والدین می‌خواهند و نیاز دارند که والدین شان باشند، رفتاری دوستانه داشته باشند و آنان را درک کنند و در عین حال سر مشقی از رفتار یک بزرگسال باشند.

به طور خلاصه می‌توانیم بگوییم اگر شیوه‌های اطمینان بخش و قاطعانه والدین با توضیحاتی در مورد قواعد و انتظارات شان همراه باشد از بسیاری از جهات استقلال همراه با احساس مسئولیت را در نوجوان پرورش می‌دهد.

این روش امکاناتی برای خود مختاری نوجوانان فراهم می‌کند که البته همراه است با راهنمایی‌های والدین علاقمند که با نوجوان ارتباط برقرار می‌کنند و تا حد مناسبی کنترل را به دست دارند.

همچنین این روش نوجوان را تشویق می‌کند تا با والدین همانند سازی کنند، همانند سازی که بیش‌تر بر اساس محبت و احترام والدین به نوجوان است نه بی اعتنایی و سهل انگاری آنان.

در واقع والدین با سرمشق دهی به نوجوانان نشان می‌دهند که خودمختاری ممکن است ولی در چارچوب نظمی دموکراتیک (ماسن، 1384).

 
 مطلب مرتبط: نقش خانواده در تربیت نوجوانان و پیشگیری از اعتیاد آنها
 

بهترین سبک فرزند پروری چیست؟

 

بنابراین بهترین سبک فرزند پروری، سبکی است که تمام ویژگی‌های مثبت را در خود گنجانده باشد، یعنی مهر و محبت و دوست داشتن و عاطفه والدین به همراه نظم و قانون و اقتدار .

فرزندان به پدر و مادری نیاز دارند که ضمن داشتن محبت و علاقه، اقتدار پدرانه و مادرانه نیز داشته باشند و برای فرزند نیز فردیت قائل باشند.

شما باید ابتدا شیوه فرزند پروری خود را شناسایی کنید و نهایتا در جهت رسیدن به تیپ خانوادگی متعالی یا متعادل از سبک فرزندپروری قاطع و اطمینان بخش استفاده کنید.

 

کمپ ترک اعتیاد فرمانیه

 

تلفن: 02122290484 - 02122295499

همراه: 09106886964